print

נוף חתום: דפוסים של ייצוג

אוצרת: סיגל ברקאי 2.4.2009 - 26.7.2009
יוחנן ביפן, 2009

עבודותיה של נורית דוד חיות בפער שבין מקום מדומיין ופרטי לבין מרחבי ייצוג של מדינות: יפן וישראל. דוד עוסקת זה שנים רבות בחיבורים ציוריים בין מרחבי נוף ביוגרפיים ואישיים מישראל לבין נופים המאזכרים את תרבות המזרח הרחוק. אני שנולדתי סינית הוא שמו של ציור מפורסם שלה משנת 1980; תערוכתה "קיץ נצחי" מ-2006 עסקה בציורי נוף, שהושפעו בו-זמנית מציור אירופאי של ימי הביניים והרנסנס ומציורים וחיתוכי עץ יפניים. "כן, הישראליות קיימת", אומרת דוד, "היובש, השבר בנוף, אבל אף פעם לא כאילוסטרציה לרעיונות קולקטיביים כלשהם. הרישום של יוחנן סימון משלב עבורי את האספקט הזני של התבוננות, עם תיאור של טבע ש'השתגע', שיותר משהוא טבעי הוא תולדה של תודעה קודחת."
דוד תיארה את מהלך עבודתה מול רישום דיו של יוחנן סימון המצוי באוסף (שומר הכרמים במדבר מתעורר, 1965): "אצלי ה'כאן' תמיד נבנה מחומרי 'שם'. ההדפסים נעשו על פי הרומן, מקדש הזהב, פרי עטו של הסופר היפני, יוקיו מישימה. הספר הוא מסה עמוקה ומורכבת על 'יופי'." לכן הילדים, ששילבה דוד בתוך הנוף המצוטט מיוחנן סימון, אינם ילדי הקיבוץ הישראלים, אלא נזירי זן צעירים, המתנדנדים על הסולם המוביל אל מגדלו של שומר הכרמים, בינות לפרחי בר ארץ-ישראליים, דוגמת חצב וחוטמית זיפנית.

أعمال نوريت دافيد تعيش في الفجوة ما بين مكان متخيّل وخاص وبين حيّزات تمثيل لدولتين: اليابان وإسرائيل. تعمل دافيد، منذ سنوات، في الربط الفني بين حيّزات منظر طبيعي بيوغرافية وشخصية من إسرائيل وبين مناظر طبيعية تذكّر بثقافة الشرق الأقصى. أنا التي ولدت صينية هو اسم لوحة شهيرة لها تعود لسنة 1980: معرضها "صيف أبدي"، عام 2006، تناول رسومات المنظر الطبيعي، التي تأثّرت، في الوقت نفسه، بالرسم الأوروبي في القرون الوسطى والنهضة، وبرسومات يابانية وبنقش الخشب الياباني. "نعم، الإسرائيلية موجودة"، تقول دافيد، "الجفاف، الانكسار في المنظر الطبيعي، ولكن ليس أبدًا كرسم توضيحي لأيّ أفكار جماعية. رسومات يوحنان سيمون التخطيطية تدمج بنظري منظور فلسفة الزن التأمّلي، مع وصف الطبيعة التي جُنّت، والتي هي نتيجة لوعي مريض أكثر من كونها طبيعيّة."
وصفت دافيد سير عملها مقابل رسم تخطيطيّ بالحبر لدى يوحنان سيمون موجود في مجموعة (ناطور العنب في الصحراء يستيقظ، 1965): "الـ هُنا" لديّ يُبنى دائمًا من موادّ "هناك"، اللوحات المطبوعة تمّت وفقًا لرواية معبد الذهب من تأليف الكاتب الياباني يوكيو مشيما. الكتاب هو نصّ عميق ومركّب عن "الجمال". لذلك، إن الأطفال الذين دمجتهم دافيد ضمن المنظر الطبيعي المقتبس من يوحنان سيمون ليسوا أطفال الكيبوتس الإسرائيليين، بل هم رهبان زن شبّان يترنّحون على سلّم يصل إلى برج ناطور العنب، وسط زهور برية أرض-إسرائيلية، كالعنصل والخطميّ الخشن.