print

נוף חתום: דפוסים של ייצוג

אוצרת: סיגל ברקאי 2.4.2009 - 26.7.2009
מעונן חלקית, 2009

מחיקה וצריבה מעסיקות את תמר שקין פרדו בעבודותיה מעונן חלקית ולילה (2008-9). במסע בעקבות הביוגרפיה הפרטית שלה היא אוגרת זה שנים רישומים של קווי מתאר, המשורטטים מסביב לדימויים בתצלומים דוקומנטריים. את הקווים חסרי הפשר הללו היא מרבדת זה על גבי זה עד שהם יוצרים מעין רשת מעגלית, סונארית, המיועדת לקלוט באמצעות רטט רגיש מצבי רגש ותודעה. התוצאה מזכירה במשהו את נגיעותיה הרישומיות המרושתות של אנה טיכו. בעבודה המוצגת בתערוכה (נוף ירושלים, 1960) יצאה טיכו אל הנוף וקִווקווה באלפי נגיעות קטנטנות את עשב השדה המתנועע ברוח הערב. קווקוויה של שקין, שלא כמו אצל טיכו, אינם מתלכדים לכלל דימוי מוגדר של נוף, אולם משהו בקצביות ובטונליות של העבודות מקשר בין שתי הנשים על פני מרחק הדורות.
טכניקת הצריבה של לוחות הדפוס אִפשרה לשקין להוסיף לקווים הרוטטים רובד נוסף של כתמיות אקראית ודינמית. המאבק בין קו נוקשה לכתם רך ומתפשט מאזכר את מהלך ה"מריחה-מחיקה" של משה קופפרמן, מקור השפעה חשוב עבור שקין. הקווים הנבנים ונמחקים בתהליך סיזיפי ובלתי פוסק יוצרים "פיגומים", המחזיקים את המבנים הכמעט- מתמוטטים שלה. כמו אצל קופפרמן, המעט המחזיק את המרובה מתקשר לחוויית צמצום והישרדות בתנאי מינימום. הריטואל הכפייתי משחזר שוב ושוב עקבות של טראומה, המייצרת "צליל" חזותי צורמני וטורד, שאינו שוקט לעולם.

المحو والكيّ يشغِلان تمار شكين، أيضًا، في عمليها مكويان و ليل (2008-9). عبر رحلة في أعقاب سيرتها الخاصة تجمّع منذ سنين رسومات تخطيطية لخطوط هيكلية، مرسومة حول تمثيلات في صور توثيقية. وهي تراكِم هذه الخطوط الواحد فوق الآخر حتى تخلق ما يشبه شبكة دائرية، صوناريّة، مخصّصة لأن تلتقط بواسطة اهتزاز حسّاس، أوضاعَ شعور ووعي. وتذكّر النتيجة قليلا باللمسات التخطيطية المشبّكة لدى أنا تيخو. في العمل المعروض في المعرض (منظر القدس، 1960) خرجت تيخو إلى المنظر الطبيعي وخطّطت بآلاف اللمسات الدقيقة عشب الحقل المتحرّك وسط ريح المساء. تخطيطات شكين، خلافًا لتيخو، لا تتجمّع في صورة محدّدة لمنظر طبيعيّ، لكن شيئًا في وتيرة وتناغم الأعمال يربط بين المرأتين على مبعدة أجيال.
تقنيّة كيّ لوحات الطباعة مكّنت شكين من إضافة طبقة إضافية من البقع العشوائية والمتحركة إلى الخطوط المهتزّة. الصراع ما بين الخطّ الصارم والبقعة الناعمة المتفشية يذكّر بسيرورة "الدهن-المحو" لدى موشيه كوبرمان، وهو مصدر تأثير هام بالنسبة إلى شكين. الخطوة التي تُبنى وتُمحى ضمن سيرورة سيزيفية ودائمة تخلق "سقالات"، تحمل المباني شبه المتهاوية لديها. مثلما لدى كوبرمان، فالقليل الذي يحمل الكثير يرتبط بتجربة التقليص والبقاء في ظروف بالحدّ الأدنى. التقليد القسري يعيد مرة تلو الأخرى آثار صدمة، تقوم بخلق "لحن" بصري نشاز ومزعج، لا يصمت أبدًا.