גבריאלה קליין: רכבת לילה

”הכל בחיים משתנה, חולף, ארעי — כמו המראות הנשקפים מן החלון כשנוסעים ברכבת” — כך מתארת גבריאלה קליין את מעשה האמנות. הציור הוא אשליית הייצוג, המשתנה כל העת ומעניקה את החירות היחידה האפשרית. הקפאת הזרימה האינסופית של המציאות בציור היא שמסיעה אותה אל תוך מציאות אחרת, שבה יש לקליין חופש ושליטה לעשות כרצונה. ציורי הסדרה רכבת לילה הם חלונות הצצה לרצף של תמונות אינטימיות, המציגות חברים או בני משפחה. הדמויות שוכבות או ישובות במיטה או על הספה, לבדן או בקבוצה, בינות למצעים ובדים, בלבוש מלא או חלקי.

המיטה — זירת ההתרחשות של חלק גדול ממצבי חיינו, שינה והתרגעות, מין, לידה ומוות — הופכת בציוריה של קליין למרחב קיום פיזי ובה־בעת חלומי, המסמן את הלא־מודע ומאפשר בחינה של היומיומי והבנאלי. בבסיס הסדרה תצלום של שני חברים בנסיעת רכבת בהודו — חוויה שהיא־עצמה התנסתה בה עם משפחתה פעמים רבות. בציורים הרבועים, שנוצרו לאורך שלוש שנים, היא מציירת לראשונה את הדמויות בשלמותן, תוך חשיפה והסתרה של חלקים מהן. המיטה, הסדינים והבדים הם שדות צבע פיסוליים — רִִיק ציורי העשוי בכל רגע להפוך לייצוג של דבר־מה בעולם.

קליין: ”אני אוהבת את הרעיון של דממה ותנועה. הדמויות שקטות, אבל הרכבת נעה. אני מקשרת רכבות עם כמיהה — כמיהה להיות במקום אחר, או להיות עם אנשים שרחוקים ממני. בציורים וברישומים שלי הכמיהה מתגלמת בחלימה בהקיץ, במראות של מים וים, במצעים המתפקדים כנוף, בווילונות המסתירים מאחוריהם משהו לא ידוע, בשיער של בנותי, בתנוחות של מנוחה ומדיטציה”.

הטקסטיל — בגד, וילון, מצעים, בדים פשוטים התלויים או מונחים — הוא מרכיב מרכזי ביצירתהשל קליין. הוא נוכח בכל ומסמן את הגוף האנושי, את הביתי. ממנו היא יוצאת למרחבים של הזרה ומסתורין, נוף והפשטה, מיסודה של מסורת הציור המערבית, שבה הבד מייצג מעמד ויופי, חושניות וארוטיקה, זהות ושייכות, ומעל לכל — וירטואוזיות אמנותית ביצירת אשליה. כך בסיפורו של פליניוס הזקן על שני הציירים היוונים זאוקסיס ופרהסיוס, המתחרים ביניהם על יצירת הציור המושלם: זאוקסיס מצייר ענבים המטעים את הציפורים בממשיותם — אך פרהסיוס מתעלה עליו בציירו וילון ממשי עד כדי כך, שחברו מבקש לראות את הציור המסתתר מאחוריו.

הבד המתוח — מצע הציור — מזדכה בתודעה עצמית כאשר קליין מציירת עליו בדים אחרים, נשפכים, מקופלים, תלויים, שרועים. ”יש אינספור דרכים לצייר טקסטיל. אני רואה בו שדה חקירה אינסופי” — מגלה קליין ברוחו של ז’אק דרידה )בחיבורו על אנטונן ארטו) המנתח את הניגוד בין הדימויים של בד הציור המתוח לבין הסדין: בד הציור מסמן את יסוד הייצוג שבבסיס הציור, המכתיב את כללי המדיום — ואילו הסדין הרך, בקבלו את סימני הגוף שעליו, הוא פניו האחרות של בד הציור; הוא היצירה העצמאית שאינה נשמעת לכללים. גוני הלבן־אפור־כחלחל הקרים של מרחבי הסדינים פוגשים בציוריה את משטחי הצבע העזים והחמים של הבגדים וגוני העור של הדמויות, בעודם נושאים עִמִם את זכר התנועה מלאת התנופה של קפלי הבגדים הפיסוליים באמנות הקלאסית, את הבריזה העדינה הנושפת במחלצות האווריריות של ציורי הרנסנס. מנגד, ארשת הפנים של הדמויות, מבטן ומנח גופן שולחים אל דיוקנאות המומיות האלמותיים מפאיום, אל הביתיות מלאת האור של ברת’ מוריזו ( Morisot ), אל הפיגורות הארכאיות של פיקאסו, אל הבדידות החלומית בציורי לוסיאן פרויד, אל המבט הישיר של אליס ניל (Neel). ציוריה של קליין, בחומריותם ובתנועתם הבלתי פוסקת, נדמים לרגעים כתבליטים תלת־ממדיים ולרגעים כציורי פרסקו עתיקים, בתווך שבין פיגורטיביות להפשטה. גם המבט הצופה בהם, בעודו נשאב לתוך מרחביהם החושניים והחלומיים, נע בלא נחת מתחת לסדינים ועל פניהם.

غبرئيلا كلاين

قطار ليلي

القيّمّة: أيرنا غوردون

”كل شيء في الحياة يتغير، يزول، مؤقت — مثل المناظر التي تُرُى من النافذة عندما ن سافر بالقطار” — هكذا تصف غابرييلا كلاين فعل الفن. التصوير الزيتي هو وهم التمثيل، الذي يتغير باستمرار ويمنح الحرية الوحيدة الممكنة. تجميد ت دفق الواقع اللامتناهي في لوحة هو ما ينقلها إلى واقع آخر، حيث تمتلك كلاين الحرية وال سيطرة لتفعل ما تشاء. ما تشاء. لوحات سل سلة قطار ليلي هي نوافذ تطل على ت سل سل من الصور الحميمة التي تعرض أصدقاء أو أفراد عائلة. الشخصيات مستلقية أو جال سة على ال سرير أو الأريكة، وحدها أو ضمن مجموعة، بين الشراشف والأقمشة، بملابس كاملة أو جزئية. ال سرير — ساحة وقوع جزء كبير من حا لات حياتنا: النوم، ا لاسترخاء، الجنس، الودلاة والموت — يتحول في رسومات كلاين إلى فضاء وجود مادي وفي الوقت نفسه حلمي، يُشُير إلى اللاوعي وي سمح بفحص اليومي والمبتذل.

في أساس ال سل سلة صورة فوتوغرافية لصديقين في رحلة قطار في الهند — تجربة اختبرتها هي بنفسها مرات عدي دة مع عائلتها. في اللوحات المربعة التي أب دعتها خلال ثلاث سنوات، ترسم لأول مرة الشخصيات بكاملها، مع كشف وإخفاء أجزاء منها. ال سرير، الشراشف، الأقمشة هي حقول لون نحتية — فراغ قد يتحول في أي لحظة إلى تمثيل لشيء ما في العالم.

تقول كلاين: ”أحب فكرة الصمت والحركة. الشخصيات ساكنة، لكن القطار يتحرك. أنا أربط القطارات

بالحنين — الحنين لأن أكون في مكان آخر، أو مع أشخاص بعيدين عني. في لوحاتي ورسومي تتج دس هذه الأشواق في أحلام اليقظة، في مشاهد المياه والبحر، في الشراشف التي تعمل كمناظر طبيعية، في ال ستائر التي تخفي وراءها شيئًاً مجهو ا لًا، في شعر بناتي، في وضعيات الراحة والتأمل”. والإيروتيكية، الهوية وا لانتماء، وفوق كل شيء — البراع الفنّيّة في خلق الوهم. كما في قصة بلينيوس الأكبر ع الرسامين اليونانيين زيوكسيس وباراسيوس، المتنافسين على خلق اللوحة المثالية: زيوكسيس يرسم عناقيد عنب تخدع الطيور بواقعيتها — لكن باراسيوس يتفوق عليه عندما يرسم ستارة واقعية إلى درجة أن صديقه يطلب رؤية اللوحة المختبئة خلفها.

القماش المشدود — قاعدة اللوحة — يقايض بحصوله على وع لذاته عندما ترسم كلاين عليه أقمشة أخرى، متدلية، مطوية، معلقة، أو مفروشة. تقول كلاين: هناك طرق لا حصر لها لرسم الن سيج. أراه ميدان بحث لا

نهائي” — في روح جاك دري دا (في مقاله عن أنتونان آرتو(، الذي يحلل التناقض بين صور قماش اللوحة المشدود والملاءة: قماش اللوحة يرمز إلى جوهر التمثيل في أساس الرسم الذي يُمُلي قواعد الوسط — بينما الملاءة الناعمة، بقبولها لآثار الج دس عليها، هي الوجه الآخر لقماش اللوحة؛ هي الإب داع المستقل الذي لا يخضع للقواعد.

تلتقي ت درجات الأبيض والرمادي المزرق البار دة لمناطق الشراشف في لوحاتها مع مساحات اللون الزاهية

وال دافئة للملابس وألوان بشرة الشخصيات، بينما تحمل معها ذكرى الحركة المليئة بال دينامية لطيّاّت الملابس النحتية في الفن الكلاسيكي، والن سيم الرقيق الذي يهب على الملابس الفضفاضة في لوحات عصر النهضة. في المقابل، تُحُيل تعبيرات وجوه الشخصيات، ونظراتها، ووضعيات أجسادها إلى بورتريهات المومياوات الخال دة في الفيوم، إلى البيتية المضيئة بأنوثة بيرت موري سو، إلى الأشكال البدائية لبيكاسو، إلى الوحدة الحالمة في رسومات لوسيان فروي د، إلى النظرة المباشرة لأليس نيل.

لوحات كلاين، بماديتها وحركتها غير المتوقفة، تبدو للحظة كأنها نقوش بارزة ثلاثية الأبعاد وللحظة
أخرى كلوحات جدارية قديمة، في التخوم بين التشخيص والتجري د. كما أن نظرة المتفرج إليها، وهو ينجذب
إلى عوالمها الحسية والحلمية، تتنقل بلا راحة تحت الشراشف وفوقها.

קרדיט: אלעד שריג